“Een uitgelezen kans om van mijn hobby mijn beroep te maken.”
In het Archeologisch Depot Gelderland (ADG) liggen bijna alle bodemvondsten uit de provincie opgeslagen, met uitzondering van Nijmegen, Arnhem en Zutphen vanwege hun eigen gemeentelijke depots. Het ADG is onderdeel van Valkhof Museum in Nijmegen en beheert vondsten uit archeologische opgravingen die worden bewaard voor verder onderzoek of voor bruikleen aan musea en andere instellingen.
Binnen dit depot werkt Jeroen als depotmedewerker. Hij controleert alle binnenkomende vondsten: van scherven, botten en bouwmateriaal tot complete potten, munten en sieraden. Hij registreert en beheert de collectie en verzamelt objecten die worden uitgeleend voor onderzoek of tentoonstellingen. Ook houdt hij toezicht op het behoud van de collectie en op de omstandigheden in het depot, zoals het klimaat en de veiligheid.
Van hobby naar beroep
Jeroen: “Via een bekende vacaturesite kwam ik deze functie tegen. Aangezien archeologie mijn hobby is en ik al lid was van de Nederlandse Archeologievereniging (AWN), leek het mij een uitgelezen kans om van mijn hobby mijn beroep te maken.”
Hoewel Jeroen geen volledige opleiding tot archeoloog heeft gevolgd, bleef hij via de AWN actief betrokken bij het vak. Door eerst een basiscursus archeologie af te ronden en mee te helpen in het veld bij opgravingen, leerde hij de praktijk van dichtbij kennen. “Ik vond uiteraard de vondsten het meest interessant. Door mijn ervaring in het veld weet ik wat eraan voorafgegaan is wanneer ik het in mijn handen heb.”
Die ervaring neemt hij nu dagelijks mee in zijn werk in het depot. Alle vondsten uit Gelderland gaan letterlijk door zijn handen. “Doordat het al is beschreven door specialisten blijf ik me ontwikkelen en leer ik snel en veel bij,” vertelt Jeroen.
Geen dag is hetzelfde
Wanneer er een aanlevering is van vondsten, begint voor Jeroen het controlewerk. Doos voor doos bekijkt hij de inhoud. “Soms zijn het alleen scherven, botten of bijvoorbeeld bouwmateriaal, maar er komen zeker ook echte bodemschatten voorbij. Denk hierbij aan compleet vaatwerk, sieraden, munten, maar ook vondsten die gewoon een bijzonder verhaal hebben.”
Is alles gecontroleerd, dan krijgen de vondsten een vaste standplaats in het depot. Zo zijn ze later eenvoudig terug te vinden. Een ander deel van zijn werk bestaat uit het verzamelen en klaarzetten van bruiklenen voor onderzoek of tentoonstellingen. Jeroen: “Soms moet ik zelf gaan graven in onze archieven om een vondst of object te kunnen vinden en dan kom je van alles tegen wat ik ook wel weer leuk vind.”
Ook het behoud van de collectie vraagt continu aandacht. Wekelijks loopt Jeroen een controleronde door het depot en let hij onder andere op ongedierte en of het klimaat voldoet aan de juiste waarden. “Wat mensen vaak niet weten,” zegt hij, “is dat er best veel komt kijken bij mijn werkzaamheden. Geen dag is hetzelfde en er is altijd wel wat te doen.”
Zorgvuldigheid is onmisbaar in het depot
“Secuur en gestructureerd werken en interesse en respect voor het erfgoed zijn wel de belangrijkste vaardigheden. Er is maar één kans om het op te graven en te bewaren. Gaat daar iets mis, dan gaat eventueel belangrijke en/of waardevolle informatie verloren,” vertelt Jeroen.
Om zijn werk goed te kunnen blijven uitvoeren, volgt hij regelmatig cursussen. Die worden vergoed door zijn werkgever. “Met het bijscholen van vaardigheden zorg ik dat ik steeds op de hoogte ben van de laatste stand van zaken om een depot op orde te houden en de vondsten op veilige en verantwoorde wijze te kunnen bewaren.”
“Ik doe graag iets voor het behoud van ons erfgoed. Het Valkhof Museum vertelt het verhaal niet alleen van Nijmegen, maar ook andere delen van Gelderland of zelfs daarbuiten. Het ADG zorgt ervoor dat er tastbare onderdelen van dat verhaal toegankelijk zijn. Om daar onderdeel van te zijn, maakt dat ik iedere dag met veel plezier naar mijn werk ga.”
Oude vondsten, nieuwe aandacht
Naast het dagelijkse werk zijn er regelmatig projecten die zijn werk extra bijzonder maken. Momenteel wordt gewerkt aan het ompakken van oude opgravingsprojecten naar een schone en duurzamere verpakking, waarbij de inhoud opnieuw wordt geïnventariseerd. “Hier kom je soms unieke objecten tegen die in de vergetelheid zijn geraakt. Het is dan ook altijd leuk om die ervaring uit te wisselen met collega’s.”
Jeroen werkt op verschillende locaties: het Valkhof Museum, het Onderzoekscentrum Kam en later dit jaar in een gloednieuw, modern en energieneutraal depot, samen met het depot van Nijmegen. “Dan zijn we samen de ‘grootste schatkamer van Nederland’.”
Van boekpagina naar echte vondst
Jeroen zijn mooiste herinnering aan het werk gaat een tijdje terug: “Ik las vroeger al veel literatuur over geschiedenis. Bijvoorbeeld van Nederland, van Nijmegen, maar ook het verhaal van Gelderland. Daarin stonden artikelen met afbeeldingen over prachtige objecten. Meestal markeerde ik deze pagina’s en bekeek ik ze later graag nog eens terug. Nu, jaren later, heb ik meerdere van deze objecten zelf in handen gehad en ze goed kunnen bekijken. Als ik het vast heb, dan voel ik bijna letterlijk de geschiedenis van het object en dwaal ik even af met de gedachten dat iemand dit misschien wel 2000 jaar geleden heeft gemaakt. Zou diegene er ooit aan hebben gedacht dat het zoveel jaren later zo zou worden bewonderd?”
Een hecht team
Binnen het ADG werkt Jeroen in een klein en divers team. “Jong tot oud en van praktisch opgeleid tot universitair. Dit gaat bij ons prima samen.” De sfeer omschrijft hij als gezellig en informeel: “Pauzes houden we met z’n allen tegelijk en besteden die tijd soms aan werkgerelateerde zaken, maar vaker nog aan persoonlijke gesprekken. Dit maakt ons een hecht team.” Ook met externe partners is er veel contact. “Wij hebben goede connecties met bijvoorbeeld de opgravingsbedrijven. Wanneer zij langskomen om vondsten aan te leveren, staat er altijd wel een kopje koffie klaar en nemen we even de tijd om bij te praten.”
Toekomstige vraagbaak
“Ik vind mijn werk leuk zoals het nu is. Uiteraard wil ik kennis blijven vergaren en bijgeschoold blijven. Ik zou graag net als mijn manager de vraagbaak willen worden binnen het ADG. Ofwel dat ik er dusdanig lang werk dat ik bijna alles weet maar ook alles op orde heb.”
Waar hij het meest trots op is? “Dat ik in zo’n korte tijd zoveel heb geleerd en te weten ben gekomen, dat had ik niet voor mogelijk gehouden. Ik ben ook dankbaar dat ik zo open en hartelijk ben ontvangen door mijn collega’s, ondanks dat ik geen beroepsgerichte opleiding heb gedaan. Zij behandelden mij als een van hen. Dat doet mij erg goed,” sluit Jeroen af.